دسته بندی مطالب

درنگی بر سایه‌سار «بیدهای بی‌مجنون»

درنگی بر سایه‌سار «بیدهای بی‌مجنون»

بیت‌های «بیدهای بی‌مجنون» توأمان بوی دلخوری و دلتنگی می‌دهند. اعتراض، شناسنامه‌ شعر هر شاعر انقلابی است و برای محمدحسین انصاری‌نژاد این شناسنامه، بسیار مهم است.

خبرگزاری تسنیم، میلاد حبیبی:

محمدحسین انصاری‌نژاد شاعری است که برای بسیاری از شاعران بزرگ معاصر رفیق شفیق است و برای بسیاری از شاعران هم‌نسل من استاد. و قطعاً خود را در جایگاهی نمی‌بینم که درباره‌ او و کتاب جدیدش چیزی بنویسم. اما با علم به اینکه این عرصه‌ سیمرغ هم نه جولانگه من است، مشغول مطالعه‌ کتاب «بیدهای مجنون» هستم و دلم نمی‌آید یادداشتی ولو شتابناک درباره‌ی آن ننویسم.

«بیدهای مجنون» مجموعه‌ شعری است خوشایند برای کسانی که از شعرهایی با روایت جز به جز لذت می‌برند؛ لیکن «بیدهای بی‌مجنون» را جنونِ نجیبِ نهفته در طبع شاعرش خواندنی‌تر کرده است که در حقیقت قدرت سکوت کردن در برابر حوادث مختلف را از شاعر گرفته است. به عبارت دیگر هر شعر، ماحصل قرار گرفتن در یک موقعیت خاص است؛ از حرم امام رضا علیه‌السلام و همدردی با رفیقی(دکتر محمد مرادی) تا فلان مسئله‌ سیاسی و شب یلدا.

به گمانم اصلی‌ترین نقطه از نقاط برجسته‌ این مجموعه، وسعت شگرف دایره‌ واژگانی شاعر است. شاید اگر نیما می‌خواست درباره‌ی اینکه گفته بود: هیچ منعی نیست که کلمات جدید در شعر بیاید، مصداقی معرفی کند، «بیدهای بی مجنون» را معرفی می‌کرد. کلماتی که نه آنقدر ثقیل‌اند که مهجور بتوان حسابشان کرد و نه آنقدر سطحی‌اند که از فخامت شعر بکاهند.

بیت‌های «بیدهای بی‌مجنون» توأمان بوی دلخوری و دلتنگی می‌دهند. اعتراض، شناسنامه‌ شعر هر شاعر انقلابی است و برای محمدحسین انصاری‌نژاد این شناسنامه، بسیار مهم است. خواه آن اعتراض، در خصوص شهادت شیخ شهید باقرالنمر باشد، خواه در خصوص بی‌وفایی خودی‌ها به انقلاب. اما آنچه که وجه تمایز شعرهای اعتراضی از یکدیگرند، گزندگی و تیزی زبان شاعر است. مثلاً در شعری که در‌باره‌ی انجمن‌های ادبی روشنفکرمابانه سروده شده است، چینین ابیاتی را می‌بینیم:

از اینجا خوب می‌بینم به رغم این هیاهوها
که می‌پوسند باهم شعرها پیش از کفن‌هاتان

نه شعر است اینکه می‌خوانید از باغ معلق‌ها
علفای تماماً هرزه! کو زخم چمن‌هاتان؟!

یا در شعر دیگر:

هان نشنوید از نی یک امشب ای شبانان
وقتی شریک گرگند این نی‌لبک فروشان

یا در جایی دیگر:

دست همسایه سخت کوتاه است، از سبدهای دستچین شما
شب یلدا مباد بگذارید، سیب سرخی به دیگران برسد!!

…..
کاش بودند و باز می‌گفتند پهلوانی کریم در راه است
تا به یلدای سرد کرمانشاه، تا به اندوه سیستان برسد

شب یلدا همیشه مال شماست، خط زدم شعر اعتراضم را
مگر از یمن جشنواره‌تان سکه‌ای هم به شاعران برسد!

از این دست ابیات در این مجموعه کم دیده نمی‌شود. یکی از شگردهای وی در دنیای شاعری‌اش، برقراری ارتباط شبکه‌ای میان واژه‌ها و ایجاد ایهام تناسب است که گاه با ارجاعات برون متنی هم همراه می‌شود:

بهار سهم شما باد، بگذرید از من
مرا که منزوی‌ام بی‌بهار بگذارید

که این بیت معروف حسین منزوی را به یاد می‌آورد:

مرا ندیده بگیرید و بگذرید از من
که جز ملال نصیبی نمی‌بری از من

یا
مصیبت‌نامه ما را برد از کاشان به فرغانه
هوای سیف با من بود و شور محتشم با تو

یا در جایی دیگر

امام خوانده تو را نافذ البصیره و بس
برآر دست از آن چشمه یقین که منم

که ارتباط واژه‌‌های چشمه و بصیرت ملموس است و اشاره‌ای هم که به واژه‌ی عین‌الیقین ‌(در سوره تکاثر) شده هم قابل تأمل است. الغرض این نگاه شاعرانه‌ همزمان به واژه‌ها و حوادث است که شعر را شعرتر می‌کند. مثلاً در بیتی از یک شعر رضوی می‌سراید:

مردف می‌سرایم در ردیف کفشدارانش
غبار از سینه می‌گیرم به سیر این مقام اینجا

این که شاعر هر کفشداری را یک شعر می‌بیند که کفش‌های به ردیف چیده شده، ردیف آن شعر است، لذتی خاص به مخاطب می‌دهد. موضوع دیگری که شاعر از آن مکرر بهره جسته است، استفاده‌ از اصطلاحات فولکور و رایج در میان عوام است:

ساییده‌اند کشک این، عین‌الیقین‌سرایان
تا تخته است چندی دکان شک‌فروشان

یا

به این امید که قاضی کنی کلاهت را
به سوی عرش خدا پر نمی‌زند آهم

یا

ببین حنای تو رنگی ندارد از این پس
ببین که رو شده نا گاه، دست پنهانت

یا

کارد بر سرخی انار بزن، پیش از آنیکه میهمان برسد
دشمنت را از این شب یلدا، کارد باید به استخوان برسد
و….

«بید‌های بی‌مجنون» پر است از شعرهایی که چون یک فیلم سینمایی، لحظه به لحظه و گام به گام مخاطب را به جلو می‌برند… .

به قول قیصر امین‌پور
حرف‌های ما هنوز ناتمام …

«اندیشه در بحران»، تحلیلی از اندیشه‌های متفکران غربی

۴ تیر ۱۳۹۸
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی خبرگزاری میزان، مجموعه کتاب‌های «اندیشه در بحران» با قلم شهریار زرشناس به رشته تحریر در آمده است که در آن به...

بحران کاغذ جریانی است که به فرهنگ تحمیل شده

۴ تیر ۱۳۹۸
مصطفی محدثی خراسانی نویسنده کتاب «چاووشی بیداران» در گفت‌وگو با خبرنگار گروه فرهنگی خبرگزاری میزان با اشاره به مشکلات بوجود آمده در حوزه چاپ و نشر و...

به شکرانه سربلندی میهنم «ایران»: والعصر!

۳ تیر ۱۳۹۸
🔹 🔸 به شکرانه سربلندی میهنم «ایران»: والعصر! ______________________🔹 سرت بالاست چشم در چشم آسمان داری و ستاره‌های دنباله دار دنبالت راه افتاده‌اند. والعصر!...

«گرگ سالی» به چاپ سوم رسید/بازچاپ آخرین اثر زنده یاد امیرحسین فردی

۳ تیر ۱۳۹۸
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی خبرگزاری میزان، رمان «گرگ سالی» آخرین اثر منتشر شده توسط مرحوم امیر حسین فردی است که وی ادامه رمان...

واکنش مدیر شبکه کودک به ورود روباه پیر به جبهه هجمه فرهنگی به کودکانمان

۲ تیر ۱۳۹۸
  مدیر شبکه کودک با انتشار پستی در اینستاگرام به اقدام شبکه بی‌بی‌سی علیه ایران و ورود به جبهه هجمه فرهنگی به کودکان واکنش...

جشنواره داخلی فلسطین منحصر به شعر و داستان نیست

۲۷ خرداد ۱۳۹۸
دبیر جشنواره داخلی فلسطین گفت: تاسیس «جشنواره داخلی فلسطین» که یک جشنواره مردمی و غیردولتی و از زیرشاخه‌های جایزه جهانی فلسطین است، منحصر به...

انتشار گزیده دیوان ملک‌الشعرای بهار در ۲ جلد

۲۷ خرداد ۱۳۹۸
 گزیده دیوان ملک الشعرای بهار به همت انجمن قلم ایران در ۱۷۸۱ صفحه و در قالب دو مجلد چاپ و منتشر شد. این گزیده...

انتشار ۴ کتاب از محسن پرویز/ نویسنده‌ای که از ۱۹ سالگی داستان می‌نوشت

۲۷ خرداد ۱۳۹۸
«با پرستوهای مهاجر»، «عکسی در آیینه دلم»،« زائران دیار زخم» و «قاب عکس‌های روی دیوار» عناوین کتاب‌های چاپ شده از آثار برگزیده محسن پرویز...